Kiedy rozpocząć rozszerzanie diety?
Zgodnie z obowiązującymi w Polsce zaleceniami [1], rozszerzanie diety dziecka należy rozpocząć nie wcześniej niż od 17. tygodnia życia (czyli na początku 5. miesiąca życia) i nie później niż w 26. tygodniu życia (czyli na początku 7. miesiąca życia).
Część rodziców, zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) [2], decyduje się karmić niemowlę wyłącznie mlekiem mamy przez pierwsze 6 miesięcy życia. W takim przypadku rozpoczynają rozszerzanie diety na początku 7. miesiąca i również mieszczą się w ramach czasowych określonych w polskich zaleceniach.
Warto wiedzieć, że niemowlęta z grupy ryzyka niedoboru żelaza mogą odnieść korzyści z wprowadzenia żywności zawierającej ten składnik mineralny (np. dań z dodatkiem mięsa w postaci puree, kaszek dla niemowląt wzbogacanych w żelazo) w pierwszym półroczu życia (choć nadal nie wcześniej w 5. miesiącu). Do maluchów z tej grupy należą m.in. [3]:
- Wcześniaki
- Dzieci z ciąż wielopłodowych (w tym bliźniaczych)
- Dzieci, których mamy w czasie ciąży miały niedokrwistość
- Dzieci mam z chorobami przewlekłymi w ciąży (przede wszystkim cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym)
W praktyce wybór momentu rozpoczęcia wprowadzania pokarmów uzupełniających do diety dziecka często podyktowany jest w dużej mierze tym, kiedy niemowlę zaczyna wykazywać umiejętności rozwojowe potrzebne do spożywania żywności o konsystencji innej niż płynna.
Jak rozpoznać, czy dziecko jest gotowe na rozszerzanie diety?
Dziecko jest gotowe na rozpoczęcie rozszerzania diety, jeśli na cztery poniższe pytania możesz odpowiedzieć twierdząco [1][4]:
- Czy maluch potrafi samodzielnie utrzymywać główkę? To kluczowa umiejętność w kontekście kontroli kęsa pokarmowego i możliwości bezpiecznego połykania żywności.
- Czy dziecko potrafi stabilnie siedzieć z podparciem? Pozwala to przyjmować odpowiednią pozycję w krzesełku do karmienia.
- Czy niemowlę otwiera buzię, kiedy podajesz mu jedzenie na łyżeczce? To oznaka zainteresowania spożywaniem pokarmów uzupełniających i cecha niezbędna do rozpoczęcia rozszerzania diety.
- Czy u dziecka zanikł typowy dla okresu noworodkowego odruch usuwania z ust ciał obcych? Maluch, u którego nadal występuje ten odruch wypycha jedzenie z buzi zamiast je połknąć, a więc karmienie pokarmami stałymi jest nieefektywne.
Pamiętaj, że gotowość do rozpoczęcia rozszerzania diety nie oznacza, że musisz już zacząć wprowadzać pierwsze pokarmy uzupełniające. Jeśli wolisz, możesz wstrzymać się z tym nawet do pierwszego tygodnia 7. miesiąca życia.
Dziecko nie jest gotowe na rozszerzanie diety — co robić?
Jeśli niemowlę w 5. lub 6. miesiącu życia nie wykazuje oznak gotowości do spożywania pokarmów uzupełniających, daj mu czas na spokojny rozwój potrzebnych umiejętności. Możesz oceniać sytuację ponownie co 1-2 tygodnie. W międzyczasie pamiętaj o regularnym układaniu dziecka na brzuszku (pomaga to rozwijać mięśnie ważne do utrzymywania głowy i samodzielnego siedzenia). Jeśli w 7. miesiącu życia maluch nie ma jeszcze umiejętności potrzebnych do rozpoczęcia rozszerzania diety, zalecamy skonsultowanie się z pediatrą.
Podsumowanie
Rozpocznij rozszerzanie diety niemowlaka między początkiem 5. miesiąca życia i początkiem 7. miesiąca życia. Pamiętaj, że proces można zacząć dopiero, gdy dziecko zaczyna wykazywać oznaki gotowości do spożywania pokarmów stałych, m.in. umiejętność utrzymywania główki oraz stabilnego siedzenia z podparciem.
